Η νεοσύστατη ομάδα «Πόλη», που κινείται μεταξύ Σύρου και Αθηνών, φιλοξενείται στο Θέατρο του Νέου Κόσμου έως τέλη Μαρτίου παρουσιάζοντας την παράσταση «Ούτος είναι ο αστήρ μου» που είναι βασισμένη σε κείμενα των Συριανών συγγραφέων Δημήτρη Βικέλα και Εμμανουήλ Ροΐδη.
Το κουράγιο και η απαντοχή της γυναικείας ψυχής απέναντι στην απώλεια και τη συμφορά, όπως τις βίωσαν το 19ο αιώνα τρεις Ελληνίδες προσφυγοπούλες από Μικρά Ασία και Χίο, οι οποίες κατέφυγαν στην Ερμούπολη Σύρου. «Οπλα» τους η θαλπωρή της φιλίας, η παραμυθία του τραγουδιού, η νοσταλγία του έρωτα, η χαρά του παιχνιδιού, το ξέδωμα του χορού, το βάλσαμο του γέλιου. Μετατρέποντας το σκοτάδι σε φως, το παράπονο σε αισιοδοξία, τρεις λευκοφορεμένες κοπέλες (Αιμιλία Βάλβη, Στέλλα Ράπτη, Ρηνιώ Κυριαζή) πλέουν στο χρόνο παίζοντας, χορεύοντας και τραγουδώντας υπέροχα.
Μια απέριττη παράσταση σκηνοθετημένη με φρεσκάδα και σεβασμό από την πρωτόβγαλτη αλλά ταλαντούχα σκηνοθέτρια Ελένη Γεωργιοπούλου. «Στηρίζουμε το ένα μας πόδι στο χώμα και στη θάλασσα και με το άλλο στα αστέρια πορευόμαστε με τη σταθερότητα της αλήθειας και της αγάπης», σημειώνει στο πρόγραμμα η φεγγαροπρόσωπη και γλυκολαλούσα στην παράσταση Αιμιλία Βάλβη, που με επιδέξιο τρόπο έχει κάνει και τη δραματουργική σύνθεση των κειμένων.
Οσοι απόλαυσαν τα τελευταία χρόνια επιτυχημένες θεατρικές διασκευές ελληνικών λογοτεχνικών έργων («Η φόνισσα», «Η νοσταλγός» του Παπαδιαμάντη, «Ψυχολογία Συριανού συζύγου» του Ροΐδη) θα χαρούν ένα ονειρικό ταξίδι στα «αστέρια», που είναι «οι οφθαλμοί των αγγέλων» (Ροΐδης).
Κυριακή 20 Ιουνίου 2010
Η Ελλάδα της λογοτεχνίας στο σανίδι Της ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΜΑΤΖΙΡΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 03/05/2003
**Η παράσταση Ούτος είναι ο αστήρ μου, που κόμισε από τη Σύρο στον Κάτω Χώρο του Θεάτρου του Νέου Κόσμου η νεοσύστατη θεατρική ομάδα Πόλις, μοσχοβολά φρεσκοπλυμένη μπουγάδα και λεβάντα, ευφραίνει την ακοή μας με τον πλούτο και την κομψότητα μιας ελληνικής γλώσσας του παρελθόντος και παραπέμπει σε φωτογραφίες σέπια, πεφταστέρια, ψυχανεμίσματα. Στο μυστήριο που παραμένει μυστήριο ακόμη κι όταν αποκαλυφθεί.
Τρία λευκοντυμένα, καλλίφωνα κορίτσια καταφέρνουν να «σωματοποιήσουν» την ευγένεια, το χιούμορ, τη λεπτή ειρωνεία του λόγου του Ροΐδη και του Βικέλα, να επικαλεστούν τη βαθύτερη ουσία των πραγμάτων μόνο με την ελαφρά στιλιζαρισμένη κίνηση (χορογραφία Πατρίτσια Λάζου), τη λαλιά, την καθάρια νιότη τους και μερικές πολύχρωμες κορδέλες. Τις βρίσκουμε στο μαύρο άδειο σκηνικό (Τόνια Αβδελοπούλου) να κοιμούνται, να ξυπνούν, να τεντώνονται νωχελικά. Νανουρίσματα. Κρυστάλλινα κοριτσίστικα γέλια, δροσερά ντεκολτέ. Σκοτάδι. Με βραχνή φωνή, βαριά περπατήματα, αφηγούνται το ολοκαύτωμα πίσω τους, τους βιασμούς κορασίδων, τις σφαγές. Αίφνης, πλοίο -(ένα λευκό σεντόνι)- εσώθημεν! Ομως η βιασθείσα δεν ξαναμίλησε ποτέ. «Αν μ' αγαπούσες, αν με πονούσες, ο έρωτάς μας θα 'ταν κρυφός». Και πέφτει στα μαύρα κύματα. Την κατήφεια της φρίκης διαδέχεται η θέρμη της επιβίωσης. Γελάμε με τα διπλοπρόσωπα φεμινιστικά σχόλια του Ροΐδη. Και η ζωή συνεχίζεται...
Η Δέσποινα η Χιώτισσα (Αιμιλία Βάλβη), το Σφαντό (Ρηνιώ Κυριαζή) και η Ανδριάνα η Σμυρνιά (Στέλλα Ράπτη) ανταμώνουν μετά την ανηλεή καταστροφή της Χίου το 1822, προσφυγοπούλες στη συριανή πόλη του Ερμή, που χάρη στην καθολική της ουδετερότητα έμελλε να γίνει σωτήριο καταφύγιο και ανθηρή νέα πατρίδα για χιλιάδες Ελληνες διωγμένους από τα τουρκοκρατούμενα εδάφη. Σε αυτές τις περιηγήτριες της αθέατης ιστορίας αναμοχλεύεται η μοίρα των απανταχού ξεριζωμένων που, αλίμονο, δεν έχουν τελειωμό, εντοπίζουμε ανθρώπινες ιδιότητες υπό εξαφάνιση: αιδώ, φιλοπατρία, φιλία, σεβασμό, χαρά του παιχνιδιού, του τραγουδιού, του χορού. Παρά τη συμφορά που τους βρήκε, από το χορογραφημένο υποσυνείδητό τους απορρέει μια ζωοφόρα ενέργεια («η ψυχή δεν αντέχει εις λύπην διαρκή...» Βικέλας), γεμάτη αίσθημα, σκέψη, ομορφιά.
Η παράσταση (σκηνοθεσία Ελένη Γεωργοπούλου, δραματουργική επεξεργασία Αιμιλία Βάλβη), μολονότι ενίοτε μακρυγορεί στις κινησιολογικές γέφυρες και τις τραγουδιστικές σφήνες, αποπνέει μια ολόφωτη αθωότητα, ανεπιτήδευτη καλαισθησία και μαζί το ρυθμό, την οικονομία και την επεξεργασμένη διαύγεια ώριμου επαγγελματισμού. Φεύγουμε με θαυμασμό και συγκίνηση.
Τρία λευκοντυμένα, καλλίφωνα κορίτσια καταφέρνουν να «σωματοποιήσουν» την ευγένεια, το χιούμορ, τη λεπτή ειρωνεία του λόγου του Ροΐδη και του Βικέλα, να επικαλεστούν τη βαθύτερη ουσία των πραγμάτων μόνο με την ελαφρά στιλιζαρισμένη κίνηση (χορογραφία Πατρίτσια Λάζου), τη λαλιά, την καθάρια νιότη τους και μερικές πολύχρωμες κορδέλες. Τις βρίσκουμε στο μαύρο άδειο σκηνικό (Τόνια Αβδελοπούλου) να κοιμούνται, να ξυπνούν, να τεντώνονται νωχελικά. Νανουρίσματα. Κρυστάλλινα κοριτσίστικα γέλια, δροσερά ντεκολτέ. Σκοτάδι. Με βραχνή φωνή, βαριά περπατήματα, αφηγούνται το ολοκαύτωμα πίσω τους, τους βιασμούς κορασίδων, τις σφαγές. Αίφνης, πλοίο -(ένα λευκό σεντόνι)- εσώθημεν! Ομως η βιασθείσα δεν ξαναμίλησε ποτέ. «Αν μ' αγαπούσες, αν με πονούσες, ο έρωτάς μας θα 'ταν κρυφός». Και πέφτει στα μαύρα κύματα. Την κατήφεια της φρίκης διαδέχεται η θέρμη της επιβίωσης. Γελάμε με τα διπλοπρόσωπα φεμινιστικά σχόλια του Ροΐδη. Και η ζωή συνεχίζεται...
Η Δέσποινα η Χιώτισσα (Αιμιλία Βάλβη), το Σφαντό (Ρηνιώ Κυριαζή) και η Ανδριάνα η Σμυρνιά (Στέλλα Ράπτη) ανταμώνουν μετά την ανηλεή καταστροφή της Χίου το 1822, προσφυγοπούλες στη συριανή πόλη του Ερμή, που χάρη στην καθολική της ουδετερότητα έμελλε να γίνει σωτήριο καταφύγιο και ανθηρή νέα πατρίδα για χιλιάδες Ελληνες διωγμένους από τα τουρκοκρατούμενα εδάφη. Σε αυτές τις περιηγήτριες της αθέατης ιστορίας αναμοχλεύεται η μοίρα των απανταχού ξεριζωμένων που, αλίμονο, δεν έχουν τελειωμό, εντοπίζουμε ανθρώπινες ιδιότητες υπό εξαφάνιση: αιδώ, φιλοπατρία, φιλία, σεβασμό, χαρά του παιχνιδιού, του τραγουδιού, του χορού. Παρά τη συμφορά που τους βρήκε, από το χορογραφημένο υποσυνείδητό τους απορρέει μια ζωοφόρα ενέργεια («η ψυχή δεν αντέχει εις λύπην διαρκή...» Βικέλας), γεμάτη αίσθημα, σκέψη, ομορφιά.
Η παράσταση (σκηνοθεσία Ελένη Γεωργοπούλου, δραματουργική επεξεργασία Αιμιλία Βάλβη), μολονότι ενίοτε μακρυγορεί στις κινησιολογικές γέφυρες και τις τραγουδιστικές σφήνες, αποπνέει μια ολόφωτη αθωότητα, ανεπιτήδευτη καλαισθησία και μαζί το ρυθμό, την οικονομία και την επεξεργασμένη διαύγεια ώριμου επαγγελματισμού. Φεύγουμε με θαυμασμό και συγκίνηση.
Κριτική της Ματίνας Καλτάκη – Στον Κόσμο του Επενδυτή (ένθετο Culture) 22 Νοεμβρίου 2008, τεύχος 46
Ελεύθεροι και ερωτευμένοι στα υπόγεια της Κοραή
Σε ένα συγκλονιστικό χώρο, στα υπόγεια του κτιρίου της Εθνικής Ασφαλιστικής, στην Κοραή 4, όπου από το 1941 έως το 1944 στεγάζοντας τα κρατητήρια της Κομαντατούρ, η ομάδα ΠΟΛΙΣ παρουσιάζει μια παράσταση in situ, εμπνευσμένη (από) και στημένη για τον συγκεκριμένο χώρο.
Αν δεν ήταν η Ελένη Γεωργοπούλου και η Αιμιλία Βάλβη, που εντόπισαν τον χώρο στην Κοραή 4 σε ένα ρεπορτάζ εφημερίδας και αναζήτησαν τρόπο ώστε να μπορέσουν να στήσουν σε αυτόν την παράστασή τους, τα κρατητήρια της γερμανικής Κατοχής θα παρέμεναν κλειστά. Παρότι το διώροφο υπόγειο, δίπλα στο κινηματογράφο Άστυ, έχει κηρυχτεί διατηρητέο και Μνημείο Ιστορικής Μνήμης 1941-1944, και δέχτηκε το 1991 εργασίες συντήρησης ώστε να αποκαλυφθούν οι στρώσεις ασβεστοχρώματος των ετών 41 – 44, ο χώρος δεν θα αποδιδόταν στο κοινό της πόλης αν δεν μεσολαβούσε η αφορμή της παράστασης.
Αυτό που ανακαλύπτει ο επισκέπτης-θεατής είναι συγκλονιστικό: ονόματα, ημερομηνίες και ακιδογραφήματα (χαράγματα στους τοίχους με ακίδες ή μυτερά αντικείμενα) γεμίζουν το μεγαλύτερο μέρος των τοίχων, μια συλλογική μαρτυρία αγωνίας, απελπισίας, αισθήματος αδικίας και πιο «ταπεινών» αναγκών, πείνας κυρίως και δίψας.
Μαρτυρίες
«Δ. ΜΩΡΑΪΤΗΣ 24 ΩΡΕΣ ΧΩΡΙΣ ΦΑΪ ΚΑΙ ΝΕΡΟ ΜΟΝΟ ΜΥΡΙΖΩΝΤΑΣ ΓΙΑΣΕΜΙ» γράφει κάποιος στον τοίχο, «ΒΑΪΟΣ ΑΔΗΚΑ ΜΕ ΚΡΑΤΑΝΕ ΟΙ ΚΑΡΙΟΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΠΟΤΕΝΙΑ ΗΠΟΘΕΣΗ» χαράζει άλλος ανορθόγραφα, «ΕΙΣ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΘΕΟΥ ΟΡΚΙΖΟΜΑΙ ΟΤΙ ΓΙΑ ΕΝΑ ΨΕΥΜΑ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΟΥ ΤΩΝ ΜΕ ΕΚΡΑΤΗΣΑΝ ΑΔΙΚΩΣ Ν.Χ.Κ. 8-7-1944» γράφει ένας τρίτος, προφανώς εγγράμματος. Και δίπλα ονόματα, και άλλα ονόματα και ημερομηνίες και πρόχειρα ημερολόγια, σε μια προσπάθεια να μην χάσουν οι έγκλειστοι (πολιτικοί και ποινικοί κρατούμενοι) σε σκοτάδι της απομόνωσης τις μέρες που περνούσαν.
Οι θάλαμοι, οι τοίχοι, οι βαριές σιδερένιες πόρτες, τα σιδερόφραχτα ανοίγματα που υπήρχαν για να αερίζονται οι υπόγειοι χώροι (το κτήριο ολοκληρώθηκε το 1938 και τα υπόγειά του είχαν κατασκευαστεί ως αντιαεροπορικά καταφύγια), τα σιδερένια ντεπόζιτα νερού, οι μικροσκοπικές τουαλέτες, κάθε τι εκεί μέσα λειτουργεί σαν μαρτυρία με τις δυο έννοιες της λέξης, της δήλωσης και του βασάνου. Και είναι τέτοια η δύναμη της ατμόσφαιράς του, που θα κατάπινε μια σκηνική πράξη που δεν θα σεβόταν την ενέργεια που αποπνέει, τη συγκίνηση που προκαλεί η γνώση της Ιστορίας, όταν γνωρίσεις ότι 35 χρόνια πριν η Χούντα βασάνιζε ανθρώπους για τις πολιτικές τους ιδέες και σήμερα, σ’ άλλα σημεία του πλανήτη, υπάρχουν ανθρώπινα πλάσματα που βασανίζονται επειδή δεν πιστεύουν στο Θεό των χριστιανών.
Με τα μάτια της ψυχής
Η Αιμιλία Βάλβη, που έγραψε το κείμενο της παράστασης «Κοραή 4 – Προσβάσιμος Χώρος», και η Ελένη Γεωργοπούλου, που τη σκηνοθέτησε, δεν χρησιμοποίησαν το χώρο για να επιβάλλουν φιλοδοξίες. Με τη συμβολή θεατών που προσκάλεσαν σε ένα δοκιμαστικό στάδιο προβών τον περασμένο Μάιο, κατέληξαν στην ιστορία ενός άνδρα (Ίαν) και μιας γυναίκας (Έμμα)που αγαπιούνται πολύ και ζουν εσωτερικά ελεύθεροι, αρνούμενοι κάθε αμφιλεγόμενη συναλλαγή, κάθε τι που μπορεί να ακυρώσει την ελευθερίας τους και την επιθυμία τους να μπορούν να ονειρεύονται. «Δεν πουλάω, δεν αγοράζω, δεν εξαγοράζω, δεν δελεάζω, δεν λανσάρω, δεν καταναλώνω, δεν βλέπω τηλεόραση», λέει κάποια στιγμή με πάθος η Έμμα, η οποία, όντας τυφλή, βλέπει με τα μάτια της ψυχής της και εκφράζει αυτό που ανέκαθεν εξέφραζε ο ποιητής, από τον αρχαίο Όμηρο ως τον γέρο ποιητή που ανησυχεί για την παιδικότητα της ανθρωπότητας στα «Φτερά του έρωτα» του Βέντερς. Ο άνδρας της είναι «απόλυτος και ακέραιος, γιατί είναι ερωτευμένος». Αυτό που εκπροσωπούν μαζί είναι ανεπιθύμητο από το κράτος που εκπροσωπεί η δεύτερη γυναίκα της παράστασης. Θα συλλάβει την Έμμα, και ο Ίαν, προκειμένου να την ελευθερώσει, θα δεχτεί να παίξει το παιχνίδι των «οργάνων της τάξης», να ταπεινωθεί, νομίζοντας ότι η δύναμη της αγάπης του θα υπερισχύσει. Δεν θα τα καταφέρει, γιατί το κράτος (με την βοήθεια των επιστημονικών επιτευγμάτων) μοιάζει πια πανίσχυρο σε ζητήματα καταστολής και ελέγχου της συνείδησης. Δεν είναι (θυμηθείτε το «V for Vendetta»). Γιατί πάντα θα υπάρχουν άτομα, όπως η τυφλή ηρωίδα της παράστασης, που θα υποστηρίζουν μέχρι τέλους τον «προσβάσιμο χώρο», ένα μεταφορικό καταφύγιο όπου άνθρωποι και ιδέες μπορούν να ζουν ελεύθεροι και ερωτευμένοι, στον αντίποδα κάθε εξουσίας, που επιδιώκει να τους μεταβάλλει σε πειθήνια όργανα.
Η δομή της σχεδόν ωριαίας σκηνικής πράξης είναι δραματουργικά άψογη. Αρχικά οι τρεις ηθοποιοί, η Αιμιλία Βάλβη, η Μαρία Τσιμά και ο Κωνσταντής Μιζάρας, μιλούν για τις προσωπικές εντυπώσεις όταν πρωτομπήκαν στο χώρο των παλιών κρατητηρίων. Απευθύνονται στο κοινό, γιατί χωρίς την ουσιαστική εμπλοκή του η παράσταση δεν θα είχε νόημα. Με ανεπαίσθητο τρόπο γίνονται οι ρόλοι τους, όταν η τυφλή γυναίκα φωνάζει τρέχοντας ότι είδε ένα όνειρο (οι ήχοι του τρεξίματός της από το δεύτερο υπόγειο, όπου κάθονται οι θεατές, προς το πρώτο και ξανά πίσω σε βάζουν κατευθείαν σε μια συνθήκη εφιάλτη). Μιλάει για ένα νησί όπου όλοι οι άνθρωποι έβλεπαν το ίδιο όνειρο, και όταν άρχιζε να το διηγείται ο ένας, συνέχιζε ο άλλος, και ο επόμενος, και ο επόμενος, και πάει λέγοντας. Η Έμμα θέλει να μοιραστεί το όνειρό της. Αλλά οι άνθρωποι είναι πια οι ίδιοι απομονωμένα νησιά: δεν αφήνουμε χώρο στο όνειρό μας για τον άλλον, υποκύψαμε σε μια συνθήκη εγωπάθειας και ιδιώτευσης που πολύ βολεύει τις κάθε λογής εξουσίες, γιατί οι απομονωμένοι άνθρωποι, είναι αδύναμοι άνθρωποι.
Η λειτουργία των λέξεων
Το κείμενο, καθόλου φλύαρο ή διδακτικό, σε καίρια σημεία ασχολείται με τη λειτουργία των λέξεων, δείχνοντας με απλό τρόπο πως σιγά σιγά, και ενίοτε ύπουλα το νόημά τους εξασθενεί, αλλάζει , μετατοπίζεται. Η Έμμα ξεκινάει να μιλάει για την πατρίδα για να καταλήξει «Πατρίς – Θρησκεία – Οικογένεια, Πατριώτης, Φιλόπατρις, Άπατρις, Πατριωτισμός, Εθνικισμός, Φασισμός – Φασισμός!» Τόσο κοντά και τόσο μακριά την ίδια στιγμή η πρώτην λέξη με την τελευταία. Ωστόσο, και πάλι μόνο αυτό που γνωρίζει τις λέξεις, δηλαδή που μπορεί να εκφράζει τις σκέψεις του και άρα να αντιστέκεται στην α-νοησία που επιδιώκουν οι πόλοι εξουσίας. Αυτός είναι που δεν χειραγωγείται, αυτός μπορεί να αποφύγει τον «κενό χώρο» αυτού που υποτάσσεται, να αντισταθεί στον «μη προσβάσιμο χώρο» του εξουσιαστή και να κερδίσει τον «προσβάσιμο χώρο» του ελεύθερου ανθρώπου.
Οι τρεις ηθοποιοί που συμμετέχουν είναι εξαιρετικοί, η παράσταση γρήγορη και σωστά σκηνοθετημένη, ώστε η πράξη να αναφέρεται και να συνδιαλέγεται με τις μνήμες του χώρου, κινητοποιώντας πολλαπλώς τους θεατές. Με λίγα λόγια, μη τη χάσετε!
Σε ένα συγκλονιστικό χώρο, στα υπόγεια του κτιρίου της Εθνικής Ασφαλιστικής, στην Κοραή 4, όπου από το 1941 έως το 1944 στεγάζοντας τα κρατητήρια της Κομαντατούρ, η ομάδα ΠΟΛΙΣ παρουσιάζει μια παράσταση in situ, εμπνευσμένη (από) και στημένη για τον συγκεκριμένο χώρο.
Αν δεν ήταν η Ελένη Γεωργοπούλου και η Αιμιλία Βάλβη, που εντόπισαν τον χώρο στην Κοραή 4 σε ένα ρεπορτάζ εφημερίδας και αναζήτησαν τρόπο ώστε να μπορέσουν να στήσουν σε αυτόν την παράστασή τους, τα κρατητήρια της γερμανικής Κατοχής θα παρέμεναν κλειστά. Παρότι το διώροφο υπόγειο, δίπλα στο κινηματογράφο Άστυ, έχει κηρυχτεί διατηρητέο και Μνημείο Ιστορικής Μνήμης 1941-1944, και δέχτηκε το 1991 εργασίες συντήρησης ώστε να αποκαλυφθούν οι στρώσεις ασβεστοχρώματος των ετών 41 – 44, ο χώρος δεν θα αποδιδόταν στο κοινό της πόλης αν δεν μεσολαβούσε η αφορμή της παράστασης.
Αυτό που ανακαλύπτει ο επισκέπτης-θεατής είναι συγκλονιστικό: ονόματα, ημερομηνίες και ακιδογραφήματα (χαράγματα στους τοίχους με ακίδες ή μυτερά αντικείμενα) γεμίζουν το μεγαλύτερο μέρος των τοίχων, μια συλλογική μαρτυρία αγωνίας, απελπισίας, αισθήματος αδικίας και πιο «ταπεινών» αναγκών, πείνας κυρίως και δίψας.
Μαρτυρίες
«Δ. ΜΩΡΑΪΤΗΣ 24 ΩΡΕΣ ΧΩΡΙΣ ΦΑΪ ΚΑΙ ΝΕΡΟ ΜΟΝΟ ΜΥΡΙΖΩΝΤΑΣ ΓΙΑΣΕΜΙ» γράφει κάποιος στον τοίχο, «ΒΑΪΟΣ ΑΔΗΚΑ ΜΕ ΚΡΑΤΑΝΕ ΟΙ ΚΑΡΙΟΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΠΟΤΕΝΙΑ ΗΠΟΘΕΣΗ» χαράζει άλλος ανορθόγραφα, «ΕΙΣ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΘΕΟΥ ΟΡΚΙΖΟΜΑΙ ΟΤΙ ΓΙΑ ΕΝΑ ΨΕΥΜΑ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΟΥ ΤΩΝ ΜΕ ΕΚΡΑΤΗΣΑΝ ΑΔΙΚΩΣ Ν.Χ.Κ. 8-7-1944» γράφει ένας τρίτος, προφανώς εγγράμματος. Και δίπλα ονόματα, και άλλα ονόματα και ημερομηνίες και πρόχειρα ημερολόγια, σε μια προσπάθεια να μην χάσουν οι έγκλειστοι (πολιτικοί και ποινικοί κρατούμενοι) σε σκοτάδι της απομόνωσης τις μέρες που περνούσαν.
Οι θάλαμοι, οι τοίχοι, οι βαριές σιδερένιες πόρτες, τα σιδερόφραχτα ανοίγματα που υπήρχαν για να αερίζονται οι υπόγειοι χώροι (το κτήριο ολοκληρώθηκε το 1938 και τα υπόγειά του είχαν κατασκευαστεί ως αντιαεροπορικά καταφύγια), τα σιδερένια ντεπόζιτα νερού, οι μικροσκοπικές τουαλέτες, κάθε τι εκεί μέσα λειτουργεί σαν μαρτυρία με τις δυο έννοιες της λέξης, της δήλωσης και του βασάνου. Και είναι τέτοια η δύναμη της ατμόσφαιράς του, που θα κατάπινε μια σκηνική πράξη που δεν θα σεβόταν την ενέργεια που αποπνέει, τη συγκίνηση που προκαλεί η γνώση της Ιστορίας, όταν γνωρίσεις ότι 35 χρόνια πριν η Χούντα βασάνιζε ανθρώπους για τις πολιτικές τους ιδέες και σήμερα, σ’ άλλα σημεία του πλανήτη, υπάρχουν ανθρώπινα πλάσματα που βασανίζονται επειδή δεν πιστεύουν στο Θεό των χριστιανών.
Με τα μάτια της ψυχής
Η Αιμιλία Βάλβη, που έγραψε το κείμενο της παράστασης «Κοραή 4 – Προσβάσιμος Χώρος», και η Ελένη Γεωργοπούλου, που τη σκηνοθέτησε, δεν χρησιμοποίησαν το χώρο για να επιβάλλουν φιλοδοξίες. Με τη συμβολή θεατών που προσκάλεσαν σε ένα δοκιμαστικό στάδιο προβών τον περασμένο Μάιο, κατέληξαν στην ιστορία ενός άνδρα (Ίαν) και μιας γυναίκας (Έμμα)που αγαπιούνται πολύ και ζουν εσωτερικά ελεύθεροι, αρνούμενοι κάθε αμφιλεγόμενη συναλλαγή, κάθε τι που μπορεί να ακυρώσει την ελευθερίας τους και την επιθυμία τους να μπορούν να ονειρεύονται. «Δεν πουλάω, δεν αγοράζω, δεν εξαγοράζω, δεν δελεάζω, δεν λανσάρω, δεν καταναλώνω, δεν βλέπω τηλεόραση», λέει κάποια στιγμή με πάθος η Έμμα, η οποία, όντας τυφλή, βλέπει με τα μάτια της ψυχής της και εκφράζει αυτό που ανέκαθεν εξέφραζε ο ποιητής, από τον αρχαίο Όμηρο ως τον γέρο ποιητή που ανησυχεί για την παιδικότητα της ανθρωπότητας στα «Φτερά του έρωτα» του Βέντερς. Ο άνδρας της είναι «απόλυτος και ακέραιος, γιατί είναι ερωτευμένος». Αυτό που εκπροσωπούν μαζί είναι ανεπιθύμητο από το κράτος που εκπροσωπεί η δεύτερη γυναίκα της παράστασης. Θα συλλάβει την Έμμα, και ο Ίαν, προκειμένου να την ελευθερώσει, θα δεχτεί να παίξει το παιχνίδι των «οργάνων της τάξης», να ταπεινωθεί, νομίζοντας ότι η δύναμη της αγάπης του θα υπερισχύσει. Δεν θα τα καταφέρει, γιατί το κράτος (με την βοήθεια των επιστημονικών επιτευγμάτων) μοιάζει πια πανίσχυρο σε ζητήματα καταστολής και ελέγχου της συνείδησης. Δεν είναι (θυμηθείτε το «V for Vendetta»). Γιατί πάντα θα υπάρχουν άτομα, όπως η τυφλή ηρωίδα της παράστασης, που θα υποστηρίζουν μέχρι τέλους τον «προσβάσιμο χώρο», ένα μεταφορικό καταφύγιο όπου άνθρωποι και ιδέες μπορούν να ζουν ελεύθεροι και ερωτευμένοι, στον αντίποδα κάθε εξουσίας, που επιδιώκει να τους μεταβάλλει σε πειθήνια όργανα.
Η δομή της σχεδόν ωριαίας σκηνικής πράξης είναι δραματουργικά άψογη. Αρχικά οι τρεις ηθοποιοί, η Αιμιλία Βάλβη, η Μαρία Τσιμά και ο Κωνσταντής Μιζάρας, μιλούν για τις προσωπικές εντυπώσεις όταν πρωτομπήκαν στο χώρο των παλιών κρατητηρίων. Απευθύνονται στο κοινό, γιατί χωρίς την ουσιαστική εμπλοκή του η παράσταση δεν θα είχε νόημα. Με ανεπαίσθητο τρόπο γίνονται οι ρόλοι τους, όταν η τυφλή γυναίκα φωνάζει τρέχοντας ότι είδε ένα όνειρο (οι ήχοι του τρεξίματός της από το δεύτερο υπόγειο, όπου κάθονται οι θεατές, προς το πρώτο και ξανά πίσω σε βάζουν κατευθείαν σε μια συνθήκη εφιάλτη). Μιλάει για ένα νησί όπου όλοι οι άνθρωποι έβλεπαν το ίδιο όνειρο, και όταν άρχιζε να το διηγείται ο ένας, συνέχιζε ο άλλος, και ο επόμενος, και ο επόμενος, και πάει λέγοντας. Η Έμμα θέλει να μοιραστεί το όνειρό της. Αλλά οι άνθρωποι είναι πια οι ίδιοι απομονωμένα νησιά: δεν αφήνουμε χώρο στο όνειρό μας για τον άλλον, υποκύψαμε σε μια συνθήκη εγωπάθειας και ιδιώτευσης που πολύ βολεύει τις κάθε λογής εξουσίες, γιατί οι απομονωμένοι άνθρωποι, είναι αδύναμοι άνθρωποι.
Η λειτουργία των λέξεων
Το κείμενο, καθόλου φλύαρο ή διδακτικό, σε καίρια σημεία ασχολείται με τη λειτουργία των λέξεων, δείχνοντας με απλό τρόπο πως σιγά σιγά, και ενίοτε ύπουλα το νόημά τους εξασθενεί, αλλάζει , μετατοπίζεται. Η Έμμα ξεκινάει να μιλάει για την πατρίδα για να καταλήξει «Πατρίς – Θρησκεία – Οικογένεια, Πατριώτης, Φιλόπατρις, Άπατρις, Πατριωτισμός, Εθνικισμός, Φασισμός – Φασισμός!» Τόσο κοντά και τόσο μακριά την ίδια στιγμή η πρώτην λέξη με την τελευταία. Ωστόσο, και πάλι μόνο αυτό που γνωρίζει τις λέξεις, δηλαδή που μπορεί να εκφράζει τις σκέψεις του και άρα να αντιστέκεται στην α-νοησία που επιδιώκουν οι πόλοι εξουσίας. Αυτός είναι που δεν χειραγωγείται, αυτός μπορεί να αποφύγει τον «κενό χώρο» αυτού που υποτάσσεται, να αντισταθεί στον «μη προσβάσιμο χώρο» του εξουσιαστή και να κερδίσει τον «προσβάσιμο χώρο» του ελεύθερου ανθρώπου.
Οι τρεις ηθοποιοί που συμμετέχουν είναι εξαιρετικοί, η παράσταση γρήγορη και σωστά σκηνοθετημένη, ώστε η πράξη να αναφέρεται και να συνδιαλέγεται με τις μνήμες του χώρου, κινητοποιώντας πολλαπλώς τους θεατές. Με λίγα λόγια, μη τη χάσετε!
Κριτική στην Εργατική Αλληλεγγύη 26 Νοεμβρίου 2008 ΘΕΑΤΡΟ - ΚΟΡΑΗ 4 Προσβάσιμος Xώρος Φύλλο: 843 Πάνος Κατσαχνιάς
«Την πρώτη φορά που μπήκα σε αυτόν το χώρο, αισθάνθηκα πως όλα αυτά που είναι γραμμένα στους τοίχους απ΄ τους ανθρώπους που βασανίστηκαν, ανήκουν στο παρελθόν. Δεν με αφορούν. Επειδή φοβήθηκα και πήρα μία τεράστια απόσταση.»
Την πρώτη φορά που κατεβαίνει κάποιος από εμάς σ΄ αυτόν τον χώρο, ξανασυνδέεται με την Ιστορία του. Την Ιστορία των πολλών, των «άσημων» για την «επίσημη» ιστορία, αυτών που δεν μνημονεύονται, αλλά αυτών που είναι οι πραγματικοί πρωταγωνιστές της. Και που γι΄ αυτό ακριβώς βρεθήκαν σ΄ αυτό το μέρος, στο κέντρο της Αθήνας, να κρατούνται και να βασανίζονται. Γιατί οι ίδιοι για το σύστημα είναι αναλώσιμοι και τα «θέλω» τους επικίνδυνα. Τα «όνειρά τους», όπως αναφέρονται στο θεατρικό έργο.
«Χώρος Ιστορικής Μνήμης 1941-1944» είναι το μέρος που ανεβαίνει το θεατρικό έργο της Αιμιλίας Βάλβη: «Κοραή 4 - Προσβάσιμος Χώρος». Ο χώρος αυτός δεν είναι άλλος από τα αντιαεροπορικά καταφύγια του μεγάρου της Εθνικής Ασφαλιστικής στον πεζόδρομο της Κοραή απέναντι από τα Προπύλαια. Ένα ιστορικό κτίριο, τα υπόγεια του οποίου μόνο για καταφύγιο δεν χρησιμοποιηθήκαν. Χτίστηκε το 1938, επιτάχθηκε από τις κατοχικές δυνάμεις και τα υπόγειά του τα χρησιμοποίησε η Γκεστάπο ως κρατητήρια και χώρο βασανισμού, μαζί με εκείνα της οδού Μέρλιν που δεν υπάρχουν πια. Στις 31 Οκτωβρίου, μετά την απελευθέρωση, το κτίριο χρησιμοποιείται από το ΕΑΜ μέχρι τα Δεκεμβριανά, όπου και καταλαμβάνεται από τους ?γγλους με την γνωστή εικόνα του τανκ που εισβάλει στην είσοδο της στοάς. Αφού εγκαινιάσθηκε το 1991 ως χώρος ιστορικής μνήμης από τον Κ. Μητσοτάκη, παρέμεινε κλειστός για 20 περίπου χρόνια έως τις μέρες μας, που είναι πλέον επισκέψιμος.
Παράσταση
Σε συνάρτηση με τον χώρο αυτό λοιπόν, η θεατρική εταιρεία «Πόλις» από την Ερμούπολη της Σύρου, δημιούργησε την παράσταση αυτή σε σκηνοθεσία Ελένης Γεωργοπούλου.
Τρεις ηθοποιοί, Η συγγραφέας (Αίμα), η Μαρία Τσιμά (Κα Βήτα) και ο Κωνσταντής Μιζαράς (Ίαν) «ζωντανεύουν», παράλληλα με τον χώρο, στα μάτια και στην καρδιά των σαράντα κάθε φορά θεατών, που στριμώχνονται στον Θάλαμο VII του δευτέρου υπογείου, για να τους δουν, το πόσο επικίνδυνο, δύσκολο, αλλά και συνάμα ωραίο και απαραίτητο, είναι το να ονειρευόμαστε και να υπερασπιζόμαστε το δικαίωμά μας αυτό, κυρίως απέναντι σε εκείνους που θέλουν μονίμως να το καταστείλουν. Δεν έχουν κι άδικο, μιας και τα όνειρά μας τους καταργούν.
«Είδα ένα όνειρο .» και η ερωτική ιστορία της Αίμα και του Ίαν αρχίζει να ξεδιπλώνεται μπροστά μας με μια τέτοια ταχύτητα που παρασέρνει ακόμα και τους θεατές που είναι καθισμένοι. ?λλωστε σ΄αυτούς απευθύνεται, αυτούς διδάσκει. «Ιστορία = Μνήμη». Λόγος και χώρος γίνονται ένα. Το φως, η κίνηση των ηθοποιών, οι αυξομειώσεις της φωνής τους, δεν είναι παρά «εργαλεία» που μας εντάσσουν σ΄ έναν χώρο που κρατήθηκε, βασανίστηκε και εκτελέστηκε πολύς κόσμος. Και το αποδίδουν τόσο καλά, που δεν αισθάνεσαι απλά θεατής, το ζεις. «Μαυροματάκης εκτελέσθει έν υπογείω». Μια από τις εκατοντάδες μαρτυρίες χαραγμένες στους τοίχους. Τοίχοι για τους οποίους αν απουσιάσει η μνήμη, κινδυνεύουν να καταντήσουν ένα απλό ντεκόρ που στην επόμενη «ανακαίνιση» μπορεί και να ασβεστωθούν.
Αυτός όμως είναι και ο στόχος του έργου. Να μην συμβεί αυτό. Μέσα από ένα πυκνό και μεστό σε περιεχόμενο κείμενο, με γρήγορες εναλλαγές του λόγου από τους ηθοποιούς, να «ανοίξει» μια συζήτηση αρχικά με τον κόσμο που το παρακολουθεί, αλλά και συνολικά, για την καταπίεση, ψυχική και σωματική, τις φυλακίσεις, τους βασανισμούς. Κυρίως γι΄ αυτούς. Από τις μετεμφυλιακές πρακτικές στα ξερονήσια, μέχρι τα τελευταία χρόνια, στα βασανιστήρια σε κάθε είδους Γκουαντάναμο, μόνο και μόνο γιατί κάποιοι διαφωνούν με αυτό που είσαι ή πιστεύεις. Χειρότερο δε όλων, ότι προσπαθούν να μας πείσουν και για την αναγκαιότητά του, ως μέτρο κοινής λογικής, για την δική μας ασφάλεια. Αλλά και σε πιο καθημερινές εφαρμογές, όπως αυτές περιγράφονται εδώ και τρεις βδομάδες στα αιτήματα των κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές. Η σύγκρουση του έρωτα, των ονείρων, των ελπίδων, (όπως θέλετε πείτε το), των δύο ανθρώπων λοιπόν, από την μία και του κατεστημένου από την άλλη, είναι απόλυτη. Όπως και ο απολογισμός στο τέλος. Ο καθένας σύμφωνα με τις επιλογές του.΄Η τις αντοχές του. Σε μια σύγκρουση πάντα υπάρχουν απώλειες και είναι φυσιολογικό. «Ένα Δύο Τρία Θέλω τη γυναίκα μου πίσω. Πάμε μία βόλτα. Ένα πρόγραμμα είναι. Ακολουθείς το πρόγραμμα και παίρνεις τη γυναίκα σου πίσω.»
«Ιστορία = Γνώση». Και μεταλαμπαδεύεται με πολλούς τρόπους.
Ένας από αυτούς είναι και η τέχνη.
«Κι όμως.Υπάρχει ένα νησί, όπου κάθε πρωί οι άνθρωποι μαζεύονται κι αφηγούνται τα όνειρά τους. Κάθε μέρα. Κάθε μέρα. Κάθε μέρα. Μία ιεροτελεστία συνήθειας αδιάρρηκτη. Το μοναδικό στην ιστορία δεν είναι αυτό. Το μοναδικό στην ιστορία είναι πως ξημέρωνε μια μέρα και όλοι είχαν δει το ίδιο όνειρο! Καταλαβαίνεις; Ακριβώς το ίδιο όνειρο!»
Πάνω και κάτω από τα Προπύλαια, λοιπόν, οι αγώνες και οι ιδέες είναι εκεί, από τους ίδιους ανθρώπους και υπάρχουν ζωντανές όσο ποτέ, όσα χρόνια κι αν περάσουν, μέχρι να καταφέρουμε να φτάσουμε στο νησί εκείνο, που όλοι μας θα μαζευόμαστε και θα αφηγούμαστε τα όνειρά μας.
Την πρώτη φορά που κατεβαίνει κάποιος από εμάς σ΄ αυτόν τον χώρο, ξανασυνδέεται με την Ιστορία του. Την Ιστορία των πολλών, των «άσημων» για την «επίσημη» ιστορία, αυτών που δεν μνημονεύονται, αλλά αυτών που είναι οι πραγματικοί πρωταγωνιστές της. Και που γι΄ αυτό ακριβώς βρεθήκαν σ΄ αυτό το μέρος, στο κέντρο της Αθήνας, να κρατούνται και να βασανίζονται. Γιατί οι ίδιοι για το σύστημα είναι αναλώσιμοι και τα «θέλω» τους επικίνδυνα. Τα «όνειρά τους», όπως αναφέρονται στο θεατρικό έργο.
«Χώρος Ιστορικής Μνήμης 1941-1944» είναι το μέρος που ανεβαίνει το θεατρικό έργο της Αιμιλίας Βάλβη: «Κοραή 4 - Προσβάσιμος Χώρος». Ο χώρος αυτός δεν είναι άλλος από τα αντιαεροπορικά καταφύγια του μεγάρου της Εθνικής Ασφαλιστικής στον πεζόδρομο της Κοραή απέναντι από τα Προπύλαια. Ένα ιστορικό κτίριο, τα υπόγεια του οποίου μόνο για καταφύγιο δεν χρησιμοποιηθήκαν. Χτίστηκε το 1938, επιτάχθηκε από τις κατοχικές δυνάμεις και τα υπόγειά του τα χρησιμοποίησε η Γκεστάπο ως κρατητήρια και χώρο βασανισμού, μαζί με εκείνα της οδού Μέρλιν που δεν υπάρχουν πια. Στις 31 Οκτωβρίου, μετά την απελευθέρωση, το κτίριο χρησιμοποιείται από το ΕΑΜ μέχρι τα Δεκεμβριανά, όπου και καταλαμβάνεται από τους ?γγλους με την γνωστή εικόνα του τανκ που εισβάλει στην είσοδο της στοάς. Αφού εγκαινιάσθηκε το 1991 ως χώρος ιστορικής μνήμης από τον Κ. Μητσοτάκη, παρέμεινε κλειστός για 20 περίπου χρόνια έως τις μέρες μας, που είναι πλέον επισκέψιμος.
Παράσταση
Σε συνάρτηση με τον χώρο αυτό λοιπόν, η θεατρική εταιρεία «Πόλις» από την Ερμούπολη της Σύρου, δημιούργησε την παράσταση αυτή σε σκηνοθεσία Ελένης Γεωργοπούλου.
Τρεις ηθοποιοί, Η συγγραφέας (Αίμα), η Μαρία Τσιμά (Κα Βήτα) και ο Κωνσταντής Μιζαράς (Ίαν) «ζωντανεύουν», παράλληλα με τον χώρο, στα μάτια και στην καρδιά των σαράντα κάθε φορά θεατών, που στριμώχνονται στον Θάλαμο VII του δευτέρου υπογείου, για να τους δουν, το πόσο επικίνδυνο, δύσκολο, αλλά και συνάμα ωραίο και απαραίτητο, είναι το να ονειρευόμαστε και να υπερασπιζόμαστε το δικαίωμά μας αυτό, κυρίως απέναντι σε εκείνους που θέλουν μονίμως να το καταστείλουν. Δεν έχουν κι άδικο, μιας και τα όνειρά μας τους καταργούν.
«Είδα ένα όνειρο .» και η ερωτική ιστορία της Αίμα και του Ίαν αρχίζει να ξεδιπλώνεται μπροστά μας με μια τέτοια ταχύτητα που παρασέρνει ακόμα και τους θεατές που είναι καθισμένοι. ?λλωστε σ΄αυτούς απευθύνεται, αυτούς διδάσκει. «Ιστορία = Μνήμη». Λόγος και χώρος γίνονται ένα. Το φως, η κίνηση των ηθοποιών, οι αυξομειώσεις της φωνής τους, δεν είναι παρά «εργαλεία» που μας εντάσσουν σ΄ έναν χώρο που κρατήθηκε, βασανίστηκε και εκτελέστηκε πολύς κόσμος. Και το αποδίδουν τόσο καλά, που δεν αισθάνεσαι απλά θεατής, το ζεις. «Μαυροματάκης εκτελέσθει έν υπογείω». Μια από τις εκατοντάδες μαρτυρίες χαραγμένες στους τοίχους. Τοίχοι για τους οποίους αν απουσιάσει η μνήμη, κινδυνεύουν να καταντήσουν ένα απλό ντεκόρ που στην επόμενη «ανακαίνιση» μπορεί και να ασβεστωθούν.
Αυτός όμως είναι και ο στόχος του έργου. Να μην συμβεί αυτό. Μέσα από ένα πυκνό και μεστό σε περιεχόμενο κείμενο, με γρήγορες εναλλαγές του λόγου από τους ηθοποιούς, να «ανοίξει» μια συζήτηση αρχικά με τον κόσμο που το παρακολουθεί, αλλά και συνολικά, για την καταπίεση, ψυχική και σωματική, τις φυλακίσεις, τους βασανισμούς. Κυρίως γι΄ αυτούς. Από τις μετεμφυλιακές πρακτικές στα ξερονήσια, μέχρι τα τελευταία χρόνια, στα βασανιστήρια σε κάθε είδους Γκουαντάναμο, μόνο και μόνο γιατί κάποιοι διαφωνούν με αυτό που είσαι ή πιστεύεις. Χειρότερο δε όλων, ότι προσπαθούν να μας πείσουν και για την αναγκαιότητά του, ως μέτρο κοινής λογικής, για την δική μας ασφάλεια. Αλλά και σε πιο καθημερινές εφαρμογές, όπως αυτές περιγράφονται εδώ και τρεις βδομάδες στα αιτήματα των κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές. Η σύγκρουση του έρωτα, των ονείρων, των ελπίδων, (όπως θέλετε πείτε το), των δύο ανθρώπων λοιπόν, από την μία και του κατεστημένου από την άλλη, είναι απόλυτη. Όπως και ο απολογισμός στο τέλος. Ο καθένας σύμφωνα με τις επιλογές του.΄Η τις αντοχές του. Σε μια σύγκρουση πάντα υπάρχουν απώλειες και είναι φυσιολογικό. «Ένα Δύο Τρία Θέλω τη γυναίκα μου πίσω. Πάμε μία βόλτα. Ένα πρόγραμμα είναι. Ακολουθείς το πρόγραμμα και παίρνεις τη γυναίκα σου πίσω.»
«Ιστορία = Γνώση». Και μεταλαμπαδεύεται με πολλούς τρόπους.
Ένας από αυτούς είναι και η τέχνη.
«Κι όμως.Υπάρχει ένα νησί, όπου κάθε πρωί οι άνθρωποι μαζεύονται κι αφηγούνται τα όνειρά τους. Κάθε μέρα. Κάθε μέρα. Κάθε μέρα. Μία ιεροτελεστία συνήθειας αδιάρρηκτη. Το μοναδικό στην ιστορία δεν είναι αυτό. Το μοναδικό στην ιστορία είναι πως ξημέρωνε μια μέρα και όλοι είχαν δει το ίδιο όνειρο! Καταλαβαίνεις; Ακριβώς το ίδιο όνειρο!»
Πάνω και κάτω από τα Προπύλαια, λοιπόν, οι αγώνες και οι ιδέες είναι εκεί, από τους ίδιους ανθρώπους και υπάρχουν ζωντανές όσο ποτέ, όσα χρόνια κι αν περάσουν, μέχρι να καταφέρουμε να φτάσουμε στο νησί εκείνο, που όλοι μας θα μαζευόμαστε και θα αφηγούμαστε τα όνειρά μας.
ΚΟΡΑΗ 4 - ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΣ ΧΩΡΟΣ - Ως 3 περιοδικό πολιτισμού ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΓΚΕΣΤΑΠΟ
Σκηνοθεσία της Ελένης Γεωργοπούλου
ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ: ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ
«Ενδιαφερόμαστε πραγματικά και καθόλου στυλιζαρισμένα, να αποκαλύψουμε μαζί με το κοινό, τις ιδιαιτερότητες ενός χώρου, που δεν παριστάνει έναν χώρο βασανιστηρίου, έχει υπάρξει χώρος βασανιστηρίου!»
Δε θα μιλήσουμε για θέατρο σήμερα. Θα μιλήσουμε για σχέσεις. Το κοινό, χτίζει μια σχέση γνησιότητας με το θέατρο, από τη στιγμή που επιλέγει μια παράσταση, ουσιαστικά καθορίζει και αυτά που θα έρθουν. Συναινώντας στο ύφος ή στην αισθητική του, στη γλώσσα που χρησιμοποιεί ή ακόμα και στους εκφραστικούς τρόπους, οι επιλογές του τροφοδοτούν ή περιστέλλουν μια εκφραζόμενη τάση, μια άποψη. Η Θεατρική Εταιρεία Πόλις που πρόκειται να παρουσιάσει την θεατρική παράσταση «Κοραή 4 - Προσβάσιμος χώρος», έχει άποψη και την κοινωνεί στο κοινό του με ειλικρίνεια.
Ο κλειστός, μέχρι σήμερα, χώρος Ιστορικής Μνήμης 1941-1944, πρώην Κρατητήρια της Γκεστάπο, που θα φιλοξενήσει τις παραστάσεις, αποτελεί για αυτούς επιλογή. Πρόκειται για έναν χώρο, που από μόνος του αποτελεί τεκμήριο υπαρκτής χειραγώγησης, κατάφωρης σε χρόνους πολέμου, το ίδιο ουσιαστικής (με φυσική ή λεκτική- ψυχολογική βία), σε χρόνους σύγχρονους. Με την ευκαιρία της παράστασης, ανοίγει στο κοινό και διαθλά, τη σκοτεινιά των σύγχρονων τρόπων -και τόπων- βασανιστηρίου, στους τοίχους ενός κρατητηρίου, συνομιλεί με το παρελθόν και σκιαγραφεί το παρόν. Κάθε λέξη του κειμένου του έργου, ακόμα κάθε παύση ή κρατημένη ανάσα, υπογραμμίζει τη δύναμη του λόγου, να αποκαλύπτει ή να καλύπτει, να διαμορφώνει ή να παραμορφώνει: θέσεις και αντιθέσεις, όνειρο ή πραγματικότητες, επιθυμίες ή ανάγκες. Το έργο της Αιμιλίας Βάλβη, μετέρχεται των μεθόδων που εφευρίσκει ο εξουσιαστικός λόγος για να επιβάλλεται. Πολυπρισματική η αλήθεια του έργου, αν λάβουμε υπόψη μας τις σύγχρονες υπόγειες μορφές δεσμών.
«Τελικά, περί αυτού πρόκειται, το θέμα μας είναι η αλήθεια, η άρση της λήθης, δηλαδή, με έναν πλατωνικό τρόπο», σχολιάζει ο Κωσταντής Μιζάρας (Ίαν). «Ουσιαστικά, θεωρώ πως όλοι μας γνωρίζουμε, πως η ιδιωτικότητά μας, βρίσκεται στην επιλογή μας, να ονειρευόμαστε και πως μόνο αυτή υπάρχει, όμως κάποιος. κάτι. μας μετατρέπει, από συνοδοιπόρους σε βασανιστές, ξεχνάμε να ονειρευόμαστε, αφηνόμαστε.». «Συναινούμε, δηλαδή, με έναν τρόπο, στην ακαλαισθησία, στη μη προσωπική επιλογή, στην αποχή», συμπληρώνει η Αιμιλία Βάλβη. Η Αίμα, μια τυφλή γυναίκα, που η απουσία των εικόνων απ' τη ζωή της -ίσως τελικά των εικόνων που επιτρέπεται να φτάσουν σε μας- είναι η μόνη που έχει πρόσβαση στον ονειρικό κόσμο (στον έρωτα, την ελεύθερη πολιτική δράση, στην πολιτιστική ετερότητα). Η προαίρεσή της, την καθιστά αιρετική. Για το λόγο αυτό, συλλαμβάνεται και ο φορέας της εξουσίας (κυρία Βήτα), χρησιμοποιεί κάθε προσωπική στιγμή του ζευγαριού (Αίμα- Ίαν) και κατορθώνει να μεταστρέψει τον άντρα από σύντροφο, σε βασανιστή. Οι κρατούμενοι, σήμερα, δεν βασανίζονται γι' αυτά που γνωρίζουν, αλλά γι' αυτό που είναι. Κι αυτό που ενοχλεί τους κρατούντες, είναι οι επιλογές ζωής των κρατουμένων, που πρέπει όχι απλώς ν' αλλάξουν, αλλά να πάψουν να υπάρχουν ως τέτοιες, γεγονός που συνεπάγεται την ολοκληρωτική εξόντωση του κρατουμένου. «Η εξουσία, σήμερα ακόμη και στην πιο απολυταρχική της μορφή, έχει πολιτισμένο πρόσωπο. Οι περιοριστικές αποφάσεις, παρουσιάζονται σα μέτρα προστασίας της κοινωνίας, με επιστημονικό τρόπο εξοντώνονται οι αντιστάσεις των ανθρώπων και με το λόγο, οι σύγχρονες «δημοκρατίες», ορίζουν στους πολίτες, τον πιο αυστηρό μονόδρομο: εκείνον που εξυπηρετεί τη διατήρηση του συστήματος, χωρίς αντιστάσεις» επισημαίνει η Μαρία Τσιμά (κυρία Βήτα).
Η παρουσίαση αυτής της σημαντικής δουλειάς, θα ξεκινήσει με τη μορφή ανοιχτών προβών το μήνα Μάιο. Οι νέοι άνθρωποι που αποτελούν τη θεατρική ομάδα, στοχεύουν στην επικοινωνία με το κοινό, όχι μόνο κατά τη διάρκεια της παράστασης, αλλά και όσο χτίζεται αυτή, μέχρι την ολοκλήρωση των προβών της.
Είναι κάπως ασυνήθιστο αυτό. Στην ερώτηση, ωστόσο, αν εντάσσεται σε μια διαδραστική πρακτική, που είναι κάπως της μόδας σήμερα, στο θεατρικό χώρο, η απάντηση της Ελένης Γεωργοπούλου, σκηνοθέτριας της παράστασης, είναι αμφίσημη. «Δεν ξέρω τι είναι μοντέρνο», υποστηρίζει. «Δε θα 'θελα η δουλειά μας να αντιμετωπιστεί ως μια πρακτική, δηλαδή κολπάκι. Άλλωστε, αυτό που κάνουμε, δε σταματά στο μήνυμα του έργου? το μήνυμα κατά την άποψή μας, είναι πως είμαστε εδώ, έχουμε να πούμε κάτι, επιθυμούμε να μην είμαστε πομποί, θα ήταν κάπως ματαιόδοξο αυτό, μέσα στο συγκεκριμένο χώρο, κυρίως, θέλουμε να είμαστε δέκτες. Ενδιαφερόμαστε πραγματικά και καθόλου στυλιζαρισμένα, να αποκαλύψουμε μαζί με το κοινό που θα παρακολουθήσει τις πρόβες μας, τις ιδιαιτερότητες ενός χώρου που δεν παριστάνει έναν χώρο βασανιστηρίου -έχει υπάρξει χώρος βασανιστηρίου. Χρειαζόμαστε τη συμμετοχή του κοινού, κατά τη διάρκεια των δοκιμών.»
Δεν είναι κάπως βαρύ, ένα τέτοιο έργο για την περίοδο όπου θα γίνουν οι πρόβες και οι παραστάσεις; Θα είναι άνοιξη και ακριβώς έξω από το χώρο αυτό -που ομολογουμένως δεν ήξερα ότι υπάρχει- άνθρωποι σουλατσάρουν στον πεζόδρομο της Κοραή, πίνουν καφέ, τρώνε ντόνατς...
«Μα ακριβώς αυτό είναι το θέμα», απαντά ο Κωσταντής Μιζάρας. «Οι άνθρωποι, αυτό ακριβώς πρέπει να συνεχίσουν να κάνουν. Να χαίρονται, να αγαπάνε, να αγγίζονται. Αλλά, το υπόγειο της Κοραή 4, είναι δίπλα, από κάτω τους. Γι' αυτό, είναι τόσο σημαντικό να συνεχίσουν να ονειρεύονται. Και να κοινωνούν τα όνειρά τους. Και να θυμούνται.»
ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ: ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ
«Ενδιαφερόμαστε πραγματικά και καθόλου στυλιζαρισμένα, να αποκαλύψουμε μαζί με το κοινό, τις ιδιαιτερότητες ενός χώρου, που δεν παριστάνει έναν χώρο βασανιστηρίου, έχει υπάρξει χώρος βασανιστηρίου!»
Δε θα μιλήσουμε για θέατρο σήμερα. Θα μιλήσουμε για σχέσεις. Το κοινό, χτίζει μια σχέση γνησιότητας με το θέατρο, από τη στιγμή που επιλέγει μια παράσταση, ουσιαστικά καθορίζει και αυτά που θα έρθουν. Συναινώντας στο ύφος ή στην αισθητική του, στη γλώσσα που χρησιμοποιεί ή ακόμα και στους εκφραστικούς τρόπους, οι επιλογές του τροφοδοτούν ή περιστέλλουν μια εκφραζόμενη τάση, μια άποψη. Η Θεατρική Εταιρεία Πόλις που πρόκειται να παρουσιάσει την θεατρική παράσταση «Κοραή 4 - Προσβάσιμος χώρος», έχει άποψη και την κοινωνεί στο κοινό του με ειλικρίνεια.
Ο κλειστός, μέχρι σήμερα, χώρος Ιστορικής Μνήμης 1941-1944, πρώην Κρατητήρια της Γκεστάπο, που θα φιλοξενήσει τις παραστάσεις, αποτελεί για αυτούς επιλογή. Πρόκειται για έναν χώρο, που από μόνος του αποτελεί τεκμήριο υπαρκτής χειραγώγησης, κατάφωρης σε χρόνους πολέμου, το ίδιο ουσιαστικής (με φυσική ή λεκτική- ψυχολογική βία), σε χρόνους σύγχρονους. Με την ευκαιρία της παράστασης, ανοίγει στο κοινό και διαθλά, τη σκοτεινιά των σύγχρονων τρόπων -και τόπων- βασανιστηρίου, στους τοίχους ενός κρατητηρίου, συνομιλεί με το παρελθόν και σκιαγραφεί το παρόν. Κάθε λέξη του κειμένου του έργου, ακόμα κάθε παύση ή κρατημένη ανάσα, υπογραμμίζει τη δύναμη του λόγου, να αποκαλύπτει ή να καλύπτει, να διαμορφώνει ή να παραμορφώνει: θέσεις και αντιθέσεις, όνειρο ή πραγματικότητες, επιθυμίες ή ανάγκες. Το έργο της Αιμιλίας Βάλβη, μετέρχεται των μεθόδων που εφευρίσκει ο εξουσιαστικός λόγος για να επιβάλλεται. Πολυπρισματική η αλήθεια του έργου, αν λάβουμε υπόψη μας τις σύγχρονες υπόγειες μορφές δεσμών.
«Τελικά, περί αυτού πρόκειται, το θέμα μας είναι η αλήθεια, η άρση της λήθης, δηλαδή, με έναν πλατωνικό τρόπο», σχολιάζει ο Κωσταντής Μιζάρας (Ίαν). «Ουσιαστικά, θεωρώ πως όλοι μας γνωρίζουμε, πως η ιδιωτικότητά μας, βρίσκεται στην επιλογή μας, να ονειρευόμαστε και πως μόνο αυτή υπάρχει, όμως κάποιος. κάτι. μας μετατρέπει, από συνοδοιπόρους σε βασανιστές, ξεχνάμε να ονειρευόμαστε, αφηνόμαστε.». «Συναινούμε, δηλαδή, με έναν τρόπο, στην ακαλαισθησία, στη μη προσωπική επιλογή, στην αποχή», συμπληρώνει η Αιμιλία Βάλβη. Η Αίμα, μια τυφλή γυναίκα, που η απουσία των εικόνων απ' τη ζωή της -ίσως τελικά των εικόνων που επιτρέπεται να φτάσουν σε μας- είναι η μόνη που έχει πρόσβαση στον ονειρικό κόσμο (στον έρωτα, την ελεύθερη πολιτική δράση, στην πολιτιστική ετερότητα). Η προαίρεσή της, την καθιστά αιρετική. Για το λόγο αυτό, συλλαμβάνεται και ο φορέας της εξουσίας (κυρία Βήτα), χρησιμοποιεί κάθε προσωπική στιγμή του ζευγαριού (Αίμα- Ίαν) και κατορθώνει να μεταστρέψει τον άντρα από σύντροφο, σε βασανιστή. Οι κρατούμενοι, σήμερα, δεν βασανίζονται γι' αυτά που γνωρίζουν, αλλά γι' αυτό που είναι. Κι αυτό που ενοχλεί τους κρατούντες, είναι οι επιλογές ζωής των κρατουμένων, που πρέπει όχι απλώς ν' αλλάξουν, αλλά να πάψουν να υπάρχουν ως τέτοιες, γεγονός που συνεπάγεται την ολοκληρωτική εξόντωση του κρατουμένου. «Η εξουσία, σήμερα ακόμη και στην πιο απολυταρχική της μορφή, έχει πολιτισμένο πρόσωπο. Οι περιοριστικές αποφάσεις, παρουσιάζονται σα μέτρα προστασίας της κοινωνίας, με επιστημονικό τρόπο εξοντώνονται οι αντιστάσεις των ανθρώπων και με το λόγο, οι σύγχρονες «δημοκρατίες», ορίζουν στους πολίτες, τον πιο αυστηρό μονόδρομο: εκείνον που εξυπηρετεί τη διατήρηση του συστήματος, χωρίς αντιστάσεις» επισημαίνει η Μαρία Τσιμά (κυρία Βήτα).
Η παρουσίαση αυτής της σημαντικής δουλειάς, θα ξεκινήσει με τη μορφή ανοιχτών προβών το μήνα Μάιο. Οι νέοι άνθρωποι που αποτελούν τη θεατρική ομάδα, στοχεύουν στην επικοινωνία με το κοινό, όχι μόνο κατά τη διάρκεια της παράστασης, αλλά και όσο χτίζεται αυτή, μέχρι την ολοκλήρωση των προβών της.
Είναι κάπως ασυνήθιστο αυτό. Στην ερώτηση, ωστόσο, αν εντάσσεται σε μια διαδραστική πρακτική, που είναι κάπως της μόδας σήμερα, στο θεατρικό χώρο, η απάντηση της Ελένης Γεωργοπούλου, σκηνοθέτριας της παράστασης, είναι αμφίσημη. «Δεν ξέρω τι είναι μοντέρνο», υποστηρίζει. «Δε θα 'θελα η δουλειά μας να αντιμετωπιστεί ως μια πρακτική, δηλαδή κολπάκι. Άλλωστε, αυτό που κάνουμε, δε σταματά στο μήνυμα του έργου? το μήνυμα κατά την άποψή μας, είναι πως είμαστε εδώ, έχουμε να πούμε κάτι, επιθυμούμε να μην είμαστε πομποί, θα ήταν κάπως ματαιόδοξο αυτό, μέσα στο συγκεκριμένο χώρο, κυρίως, θέλουμε να είμαστε δέκτες. Ενδιαφερόμαστε πραγματικά και καθόλου στυλιζαρισμένα, να αποκαλύψουμε μαζί με το κοινό που θα παρακολουθήσει τις πρόβες μας, τις ιδιαιτερότητες ενός χώρου που δεν παριστάνει έναν χώρο βασανιστηρίου -έχει υπάρξει χώρος βασανιστηρίου. Χρειαζόμαστε τη συμμετοχή του κοινού, κατά τη διάρκεια των δοκιμών.»
Δεν είναι κάπως βαρύ, ένα τέτοιο έργο για την περίοδο όπου θα γίνουν οι πρόβες και οι παραστάσεις; Θα είναι άνοιξη και ακριβώς έξω από το χώρο αυτό -που ομολογουμένως δεν ήξερα ότι υπάρχει- άνθρωποι σουλατσάρουν στον πεζόδρομο της Κοραή, πίνουν καφέ, τρώνε ντόνατς...
«Μα ακριβώς αυτό είναι το θέμα», απαντά ο Κωσταντής Μιζάρας. «Οι άνθρωποι, αυτό ακριβώς πρέπει να συνεχίσουν να κάνουν. Να χαίρονται, να αγαπάνε, να αγγίζονται. Αλλά, το υπόγειο της Κοραή 4, είναι δίπλα, από κάτω τους. Γι' αυτό, είναι τόσο σημαντικό να συνεχίσουν να ονειρεύονται. Και να κοινωνούν τα όνειρά τους. Και να θυμούνται.»
ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ Τι Γκεστάπο, τι Αμπού Γκράιμπ
Τα μπουντρούμια της οδού Κοραή 4, τα πρώην κρατητήρια της Γκεστάπο, ξανανοίγουν τις πόρτες τους. Αυτή τη φορά, για να φιλοξενήσουν μια θεατρική παράσταση, που δεν είναι καθόλου άσχετη με αυτόν τον ιστορικό χώρο μνήμης, σύμβολο πλέον των μαρτυρίων των αγωνιστών. Η θεατρική εταιρεία «Πόλις» κατεβαίνει στο δεύτερο υπόγειο για να παρουσιάσει το καινούργιο έργο της Αιμιλίας Βάλβη «Κοραή 4-Προσβάσιμος χώρος», σε σκηνοθεσία της Ελένης Γεωργοπούλου (14 έως 31 Μαΐου).
Αφηγείται την ιστορία ενός ζευγαριού, μιας τυφλής γυναίκας (Αιμιλία Βάλβη) και του συντρόφου της (Κωνσταντής Μιζάρας), οι οποίοι μόνο συμβατικά δεν ζουν. Υπερασπίζονται το όνειρο, τον έρωτα, την ελεύθερη πολιτική και πολιτιστική δράση. Γι' αυτό ακριβώς η γυναίκα συλλαμβάνεται. Η κυρία Βήτα (Μαρία Τσιμά), ως φορέας της εξουσίας, προσπαθεί να εκμεταλλευτεί κάθε προσωπική στιγμή του ζευγαριού και κατορθώνει να μετατρέψει τον σύζυγο σε βασανιστή. Η γυναίκα, βέβαια, έχει και ένα κρυφό χάρισμα: διαβάζει τα κρυμμένα νοήματα των λέξεων. Μην ξεχνάμε ότι οι τοίχοι των μπουντρουμιών είναι γεμάτοι συνθήματα, με πιο γνωστό το «Μόνο μυρίζοντας γιασεμί». Και αυτά έχουν τον ρόλο τους στην εξέλιξη της ιστορίας. Από τον χώρο απουσιάζουν τα σκηνικά. Ακόμα και οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη είναι στα χέρια των ηθοποιών, αφού οι ίδιοι αναβοσβήνουν τα φώτα.
Το έργο πραγματεύεται τον αγώνα του ανθρώπου για αντίσταση σε κάθε μορφή απολυταρχισμού και ελέγχου από ανεξέλεκτους φορείς εξουσίας, μέσα όμως από μια σύγχρονη ματιά. Επιχειρεί να μιλήσει για τους σύγχρονους τρόπους αλλά και τόπους βασανιστηρίων. Αλλωστε, και η ίδια η έννοια των βασανιστηρίων έχει αλλάξει, υποστηρίζει η συγγραφέας του «Κοραή 4-Προσβάσιμος χώρος», Αιμιλία Βάλβη. «Τα βασανιστήρια σήμερα δεν έχουν σαν στόχο την πληροφορία, που πιθανώς γνωρίζει ο κρατούμενος, αλλά τον ίδιο ως προσωπικότητα. Οι άνθρωποι δεν βασανίζονται γι' αυτά που γνωρίζουν, αλλά γι' αυτό που είναι. Αυτό που ενοχλεί είναι οι επιλογές ζωής των κρατουμένων, που πρέπει, όχι απλώς ν' αλλάξουν, αλλά να πάψουν να υπάρχουν, γεγονός που συνεπάγεται την ολοκληρωτική εξόντωση του κρατουμένου», λέει. Ολη την διαδικασία διακατέχει μια ιδέα: «Πώς η ιστορία συναντά τη σημερινή αλήθεια, πώς η δική μου αλήθεια μίας σύγχρονης καθημερινότητας αποκτά κοινά στοιχεία με μία ζοφερή και συγκλονιστική αλήθεια ενός όχι και τόσο μακρινού παρελθόντος, και πώς αυτά τα κοινά στοιχεία αποκτούν οικουμενική αξία», καταλήγει η Βάλβη. Η παρουσίαση του έργου θα ξεκινήσει με τη μορφή ανοιχτών προβών. Στόχος της ομάδας είναι να ανακαλύψει τις ιδιαιτερότητες και το φορτίο που κουβαλά ο χώρος, μαζί με την ελεύθερη συμμετοχή του κοινού και στη συνέχεια να προχωρήσει στην τελική διαμόρφωση της παράστασης.
Αφηγείται την ιστορία ενός ζευγαριού, μιας τυφλής γυναίκας (Αιμιλία Βάλβη) και του συντρόφου της (Κωνσταντής Μιζάρας), οι οποίοι μόνο συμβατικά δεν ζουν. Υπερασπίζονται το όνειρο, τον έρωτα, την ελεύθερη πολιτική και πολιτιστική δράση. Γι' αυτό ακριβώς η γυναίκα συλλαμβάνεται. Η κυρία Βήτα (Μαρία Τσιμά), ως φορέας της εξουσίας, προσπαθεί να εκμεταλλευτεί κάθε προσωπική στιγμή του ζευγαριού και κατορθώνει να μετατρέψει τον σύζυγο σε βασανιστή. Η γυναίκα, βέβαια, έχει και ένα κρυφό χάρισμα: διαβάζει τα κρυμμένα νοήματα των λέξεων. Μην ξεχνάμε ότι οι τοίχοι των μπουντρουμιών είναι γεμάτοι συνθήματα, με πιο γνωστό το «Μόνο μυρίζοντας γιασεμί». Και αυτά έχουν τον ρόλο τους στην εξέλιξη της ιστορίας. Από τον χώρο απουσιάζουν τα σκηνικά. Ακόμα και οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη είναι στα χέρια των ηθοποιών, αφού οι ίδιοι αναβοσβήνουν τα φώτα.
Το έργο πραγματεύεται τον αγώνα του ανθρώπου για αντίσταση σε κάθε μορφή απολυταρχισμού και ελέγχου από ανεξέλεκτους φορείς εξουσίας, μέσα όμως από μια σύγχρονη ματιά. Επιχειρεί να μιλήσει για τους σύγχρονους τρόπους αλλά και τόπους βασανιστηρίων. Αλλωστε, και η ίδια η έννοια των βασανιστηρίων έχει αλλάξει, υποστηρίζει η συγγραφέας του «Κοραή 4-Προσβάσιμος χώρος», Αιμιλία Βάλβη. «Τα βασανιστήρια σήμερα δεν έχουν σαν στόχο την πληροφορία, που πιθανώς γνωρίζει ο κρατούμενος, αλλά τον ίδιο ως προσωπικότητα. Οι άνθρωποι δεν βασανίζονται γι' αυτά που γνωρίζουν, αλλά γι' αυτό που είναι. Αυτό που ενοχλεί είναι οι επιλογές ζωής των κρατουμένων, που πρέπει, όχι απλώς ν' αλλάξουν, αλλά να πάψουν να υπάρχουν, γεγονός που συνεπάγεται την ολοκληρωτική εξόντωση του κρατουμένου», λέει. Ολη την διαδικασία διακατέχει μια ιδέα: «Πώς η ιστορία συναντά τη σημερινή αλήθεια, πώς η δική μου αλήθεια μίας σύγχρονης καθημερινότητας αποκτά κοινά στοιχεία με μία ζοφερή και συγκλονιστική αλήθεια ενός όχι και τόσο μακρινού παρελθόντος, και πώς αυτά τα κοινά στοιχεία αποκτούν οικουμενική αξία», καταλήγει η Βάλβη. Η παρουσίαση του έργου θα ξεκινήσει με τη μορφή ανοιχτών προβών. Στόχος της ομάδας είναι να ανακαλύψει τις ιδιαιτερότητες και το φορτίο που κουβαλά ο χώρος, μαζί με την ελεύθερη συμμετοχή του κοινού και στη συνέχεια να προχωρήσει στην τελική διαμόρφωση της παράστασης.
ΠOΛITIΣMOΣ Hμερομηνία δημοσίευσης: 22-05-08 Καθημερινή Προ-βολες Το θέατρο και η μνήμη Tου Ηλία Μαγκλινη
Αυτές τις μέρες στον πεζόδρομο της οδού Κοραή συμβαίνει κάτι ενδιαφέρον: η Θεατρική Εταιρεία Πόλις παρουσιάζει το θεατρικό έργο της Αιμιλίας Βάλβη «Κοραή 4 - Προσβάσιμος χώρος». Τίποτα το ιδιαίτερο ώς εδώ. Μόνο που η συγκεκριμένη θεατρική παράσταση πραγματοποιείται όχι σε μια παραδοσιακή θεατρική σκηνή αλλά σε έναν χώρο φορτισμένο με μνήμες και Ιστορία. Πρόκειται για τον χώρο Ιστορικής Μνήμης 1941-1944, πρώην κρατητήρια της Γκεστάπο, στο Μέγαρο της Εθνικής Ασφαλιστικής (η οποία και τον παραχώρησε για τις ανάγκες της συγκεκριμένης παράστασης). Το έργο που ανεβαίνει εκεί παρουσιάζεται κάθε μέρα εκτός Πέμπτης, με τη μορφή της ανοιχτής πρόβας και διερευνά την ανθρώπινη υπόσταση κάτω από τόσο ακραίες συνθήκες όπως μπορεί να είναι ο εγκλεισμός και, φυσικά, ο βασανισμός. Το έργο δεν κοιτά μόνο προς τα πίσω αλλά σχολιάζει και το παρόν, λοξοκοιτώντας προς το Γκουαντάναμο και το Αμπού Γκραΐμπ.
Από την πρώτη στιγμή φαίνεται ότι τα μέλη της θεατρικής ομάδας ήξεραν πόσο δύσκολο είναι να ανεβάσει κανείς ένα θεατρικό έργο σε έναν τόσο ιδιαίτερο χώρο. Οπως σημειώνουν στο σχετικό δελτίο Τύπου, η ιδέα αυτή των ανοιχτών προβών, και κυρίως της ελεύθερης συμμετοχής του κοινού κατά τη διάρκεια των δοκιμών, έπεσε «ώστε μαζί να καταλήξουμε στον τρόπο που μπορεί κανείς να αγγξει έναν τόσο φορτισμένο χώρο μνήμης και ιστορίας». Για όσους δεν γνωρίζουν, ο συγκεκριμένος χώρος παρέμενε κλειστός εδώ και χρόνια. Από μια σύντομη επίσκεψή μου παλαιότερα, χαράχτηκαν στο μυαλό μου ορισμένα απελπισμένα μηνύματα των φυλακισμένων ή μελλοθάνατων στους τοίχους - αποτυπώματα Ιστορίας, μνήμη του αίματος. Μήπως είναι τυχαίο ότι ο σύγχρονος Πολωνός συνθέτης Γκορέτσκι βάσισε την έξοχη Συμφωνία των Λυγμών πάνω σε αντίστοιχα μηνύματα Πολωνών αντιστασιακών από κελιά της Γκεστάπο στην πατρίδα του; Στην Ελλάδα όμως, έχουμε μια τάση τέτοιους χώρους είτε να τους γκρεμίζουμε (βλέπε Πάρκο Ελευθερίας) είτε να τους κλειδώνουμε. Διότι οι πόρτες του χώρου αυτού έκλεισαν κάποια στιγμή, άγνωστο γιατί. Ευτύχημα ότι άνοιξε πάλι και ευχής έργο να παραμείνει ανοιχτός και μετά την ολοκλήρωση του ενδιαφέροντος αυτού θεατρικού πειράματος.
Από την πρώτη στιγμή φαίνεται ότι τα μέλη της θεατρικής ομάδας ήξεραν πόσο δύσκολο είναι να ανεβάσει κανείς ένα θεατρικό έργο σε έναν τόσο ιδιαίτερο χώρο. Οπως σημειώνουν στο σχετικό δελτίο Τύπου, η ιδέα αυτή των ανοιχτών προβών, και κυρίως της ελεύθερης συμμετοχής του κοινού κατά τη διάρκεια των δοκιμών, έπεσε «ώστε μαζί να καταλήξουμε στον τρόπο που μπορεί κανείς να αγγξει έναν τόσο φορτισμένο χώρο μνήμης και ιστορίας». Για όσους δεν γνωρίζουν, ο συγκεκριμένος χώρος παρέμενε κλειστός εδώ και χρόνια. Από μια σύντομη επίσκεψή μου παλαιότερα, χαράχτηκαν στο μυαλό μου ορισμένα απελπισμένα μηνύματα των φυλακισμένων ή μελλοθάνατων στους τοίχους - αποτυπώματα Ιστορίας, μνήμη του αίματος. Μήπως είναι τυχαίο ότι ο σύγχρονος Πολωνός συνθέτης Γκορέτσκι βάσισε την έξοχη Συμφωνία των Λυγμών πάνω σε αντίστοιχα μηνύματα Πολωνών αντιστασιακών από κελιά της Γκεστάπο στην πατρίδα του; Στην Ελλάδα όμως, έχουμε μια τάση τέτοιους χώρους είτε να τους γκρεμίζουμε (βλέπε Πάρκο Ελευθερίας) είτε να τους κλειδώνουμε. Διότι οι πόρτες του χώρου αυτού έκλεισαν κάποια στιγμή, άγνωστο γιατί. Ευτύχημα ότι άνοιξε πάλι και ευχής έργο να παραμείνει ανοιχτός και μετά την ολοκλήρωση του ενδιαφέροντος αυτού θεατρικού πειράματος.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)