Κατ' αρχάς προσέρχονται με ταπεινότητα στο σανίδι και αναζητούν ερείσματα στέρεα και γερές αντηρίδες ιδίως στα κείμενα αλλά και στις υποκριτικές ανθεκτικές νόρμες. Φαίνεται, και ορθά, να πιστεύουν πως ακόμη και η πλέον ανατρεπτική, αντισυμβατική, επαναστατική, ακόμη και η πλέον ανίερη παράσταση πρέπει, με μέθοδο, σεβασμό στην παράδοση και στα δόκιμα εργαλεία της συντεχνίας, να προχωρεί στην άρνηση και στην αναίρεση με επιχειρήματα πειστικά και να προτείνει, ύστερα από βάσανο, νέες μορφές που να κρατούν κάτι από τις ρίζες της παράδοσης, τους χυμούς και την αίσθηση του καταξιωμένου. Έστω και αν επιχειρούν να οικοδομήσουν μια νέα αισθητική πραγματικότητα και να υπερασπιστούν μια νέα καλλιτεχνική ηθική.
H «Πόλις» έως τώρα έχει καταφύγει σε μεγάλα ελληνικά και ξένα λογοτεχνικά κείμενα. Ήδη, λοιπόν, μια πρώτη αντίσταση στο θεατρικό κατεστημένο. Βέβαια η λογοτεχνία ως νέο όχημα θεατρικότητας δεν είναι καινούργιο θεατρικό παιχνίδι. Όμως η ομάδα από τη Σύρο, όπου είναι η έδρα του σχήματος, καταφεύγει κυρίως σε κείμενα της καθαρεύουσας, άλλη μια απόδειξη πως η νέα γενιά δεν είναι παγιδευμένη στα γλωσσικά εμφύλια πάθη. Βέβαια η καταφυγή στον Ροΐδη, τον Βικέλα, αλλά και στο ποιητικό κείμενο του Ρίτσου, του Ντεόν ή σε καθολικά λειτουργικά δράματα δεν εκφράζουν, θέλω να πιστεύω, ένα γλωσσικό συντηρητικό ιδεολόγημα, αλλά απλώς τα αντιμετωπίζουν ως μουσικές παρτιτούρες ακόμη και ως ασκήσεις ύφους ενός σύγχρονου γλωσσικά ισοπεδωμένου κοινού και, χωρίς άλλο, ως κατορθώματα γραφής που σήμερα λειτουργούν στο πολύ κοινό ως παραξενίσματα.
Φέτος η «Πόλις» επέλεξε ένα πολύ τολμηρό, όχι με ηθικά συμφραζόμενα, θέμα. Την πορνεία στη Σύρα του τέλους του προπερασμένου και των αρχών του περασμένου αιώνα. Το έναυσμα (και αυτό είναι ένα κριτήριο ότι τα νεαρά αυτά παιδιά μελετούν, ερευνούν και διαθέτουν οξυδέρκεια και ευαίσθητες κεραίες) το έδωσε το βιβλίο του Θωμά Δρίκου «H πορνεία στην Ερμούπολη τον 19ο αιώνα».
Το ενδιαφέρον αυτό ιστορικό και κοινωνιολογικό πόνημα διανθίζεται από ανέκδοτες έως πρόσφατα φωτογραφίες του Στέργιου Στεργίου που με μέθοδο, πείσμα, σύστημα απεικόνιζε σε τολμηρές πόζες δρώσες πόρνες της εποχής.
H ιδέα είναι πράγματι ερεθιστική, αφού αφορούσε το όλο θέμα μια αποκαλυπτική ρωγμή στη βολεμένη, σεμνότυφη και υποκριτική μεγαλοαστική εμποροναυτική κοινωνία της Σύρας στη μεγάλη οικονομική της ακμή ή στην αρχή του τέλους της. Είναι ακριβώς η ίδια εποχή, στο ίδιο νησί και στην ίδια πόλη που διαδραματίζεται το μυθιστόρημα του Μάνου Ελευθερίου «H εποχή των χρυσανθέμων».
Οι φωτογραφίες αυτές αποτελούν το ντεκόρ του έργου της εταιρείας «Πόλις». Και έχουν το ενδιαφέρον τους, αφού καταγράφουν συμπεριφορές, στάσεις, μόδα. Και πέρα από τη μόδα της ενδύσεως, διαπιστώνει κανείς ότι το γούστο των μερακλήδων πελατών των οίκων ανοχής αυτή την εποχή απαιτεί γυναίκες ευτραφείς, αφράτες, μητρικές, δοτικές, παθητικές. Τίποτα δεν επιτρέπει να ξεμυτίσει, αφού οι φωτογραφίες είναι πόζες μοναχικές, εκτός «εργασίας», κάτι από τη μελαγχολία του θύματος, της κοινωνικής αδικίας που ωθεί μια γυναίκα στην πορνεία ή οργής.
Μυρίζει ιδρώτα, φτηνά αρώματα και βιασμένα χαμόγελα H παράσταση «Φωτοχυσία Ερμουπόλεως», εγώ δεν κοκκινίζω δα με την ηχοποιητική ερωτική παραπομπή του τίτλου, έχει κατορθώσει να διασώσει αυτή την κλειστή ερωτική κοινωνία που μυρίζει περμαγκανάτ, ιδρώτα, φτηνά αρώματα, ερωτική επαγγελματική ανοχή, προσποιητές τελετές ευωχίας, βιασμένα χαμόγελα, υστερικά γελάκια αλλά και μικρές αλλά ενδεικτικές εξεγέρσεις μέσα από θλιβερές αναμνήσεις, προδομένες αθωότητες, κοινωνική αναλγησία κ.τ.λ.
H Ελένη Γεωργοπούλου με τρεις γυναίκες κι έναν άνδρα ηθοποιό, παίζοντας με παραλλαγές, μεταμορφώσεις και αναδιπλώσεις, έστησε ένα αυθεντικό σκηνικό δρώμενο χωρίς ωραιοποιήσεις ή καταγγελτική ηθικολογία.
Τα κείμενα διαβάστηκαν είτε ως ντοκουμέντα είτε ως αφηγήσεις είτε ως σχόλια με κύρος και έλαβαν θεατρική υπόσταση. H κίνηση της Μαριλένας Καρέττα, οι χορογραφίες, οι πόζες άκρως αισθητικές με μια έξοχη τάση απομνημείωσης που ανταγωνίζονταν με ζήλο τις φωτογραφίες του Στεργίου.
Ο Μιχάλης Κλαπάκης, που επιμελήθηκε τη μουσική, πέρα από την ερευνητική του, στην ιστορία των μουσικών γούστων και στυλ, ευστοχία έδειξε πως βρίσκει μοτίβα που κινούν τον άλλο στον χορό ή, όταν χρειαστεί, στην επιτήδευση.
Ο Γιάννης Βέλλης που διαρρύθμισε τον σκηνικό χώρο με μέσα λιτά αλλά με άκρα αισθητική και γούστο και ο Λίνος Μεϊτάνης που φώτισε με υποβλητικές φωτοσκιάσεις την παράσταση έδωσαν στους ηθοποιούς έναν υπέροχο καμβά για να παρουσιάσουν τους ποικίλους τύπους και χαρακτήρες της σύνθεσης.
Δεν επιθυμώ να ξεχωρίσω (και δεν χρειάζεται) τις επιδόσεις των τεσσάρων ηθοποιών. H Μαρία Μανιμανάκη, η Χαρά Λιανού, η Στέλλα Ράπτη και ο Λεονάρδος Μπατής χορεύουν, τραγουδούν, χαίρονται, θλίβονται, υποκρίνονται ή εξεγείρονται με άνεση, πλήρη έλεγχο μέσων και κυρίως με μέτρο, γούστο και συνέπεια και στην ανέλιξη της δράσης και στο στυλ.
H Βάλβη, η Γεωργοπούλου, η Μανιμανάκη, η Λιανού και κατά έναν τρόπο και ο Μπατής υπήρξαν μαθητές μου. Και νιώθω περήφανος. Για να αποδειχθεί πως στην κρίση μου δεν είμαι ευνοϊκά προκατειλημμένος, σας προσκαλώ να δείτε τη δουλειά τους για να με διαψεύσετε ή να με δικαιώσετε.
Ψευδαισθήσεις νομιμότητας. Σε μια σεμνότυφη κοινωνία οι πόρνες είναι εικόνες της και τής μοιάζουν. Δεν φαίνεται να ζουν σε γκέτο, οι εγκαταστάσεις τους, τα λούσα τους, τα κοσμήματά τους κοπιάρουν τα σαλόνια των μεγαλοαστών και προσφέρουν ψευδαισθήσεις νομιμότητας.
H Αιμιλία Βάλβη που έχει έως τώρα αναλάβει τη συγκρότηση σ' όλα τα έργα της ομάδας του παραστασιακού κειμένου, τη σύνθεση αποσπασμάτων, ντοκουμέντων και σκηνών βάζει ως κεντρικό πρόσωπο και άξονα της παράστασης τον Φωτογράφο. Και το εύρημα όπως το εκμεταλλεύτηκε η σκηνοθεσία της Ελένης Γεωργοπούλου είναι θαυμάσιο γιατί ο φωτογράφος που απαθανατίζει (!) πόρνες είναι ένας κλασικός ηδονοβλεψίας, ένας αυνάν που αυτοϊκανοποιείται υποκαθιστώντας τον φαλλό με τον φακό. Και είναι ενδιαφέρον πού εστιάζει κάθε φορά τον φακό του, τι προσπαθεί να αποκαλύψει, τι αναζητεί πάνω στο σώμα της νωχελικά ξαπλωμένης στο ντιβάνι ή στο ανάκλιντρο πόρνης. Κάθε φωτογραφία είναι μία απόπειρα να γίνει η ερωτική φαντασίωση εμμένουσα εικόνα, διαρκής πρόξενος ερεθισμού, λαγνεία εξ αναμνήσεως.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου