«Την πρώτη φορά που μπήκα σε αυτόν το χώρο, αισθάνθηκα πως όλα αυτά που είναι γραμμένα στους τοίχους απ΄ τους ανθρώπους που βασανίστηκαν, ανήκουν στο παρελθόν. Δεν με αφορούν. Επειδή φοβήθηκα και πήρα μία τεράστια απόσταση.»
Την πρώτη φορά που κατεβαίνει κάποιος από εμάς σ΄ αυτόν τον χώρο, ξανασυνδέεται με την Ιστορία του. Την Ιστορία των πολλών, των «άσημων» για την «επίσημη» ιστορία, αυτών που δεν μνημονεύονται, αλλά αυτών που είναι οι πραγματικοί πρωταγωνιστές της. Και που γι΄ αυτό ακριβώς βρεθήκαν σ΄ αυτό το μέρος, στο κέντρο της Αθήνας, να κρατούνται και να βασανίζονται. Γιατί οι ίδιοι για το σύστημα είναι αναλώσιμοι και τα «θέλω» τους επικίνδυνα. Τα «όνειρά τους», όπως αναφέρονται στο θεατρικό έργο.
«Χώρος Ιστορικής Μνήμης 1941-1944» είναι το μέρος που ανεβαίνει το θεατρικό έργο της Αιμιλίας Βάλβη: «Κοραή 4 - Προσβάσιμος Χώρος». Ο χώρος αυτός δεν είναι άλλος από τα αντιαεροπορικά καταφύγια του μεγάρου της Εθνικής Ασφαλιστικής στον πεζόδρομο της Κοραή απέναντι από τα Προπύλαια. Ένα ιστορικό κτίριο, τα υπόγεια του οποίου μόνο για καταφύγιο δεν χρησιμοποιηθήκαν. Χτίστηκε το 1938, επιτάχθηκε από τις κατοχικές δυνάμεις και τα υπόγειά του τα χρησιμοποίησε η Γκεστάπο ως κρατητήρια και χώρο βασανισμού, μαζί με εκείνα της οδού Μέρλιν που δεν υπάρχουν πια. Στις 31 Οκτωβρίου, μετά την απελευθέρωση, το κτίριο χρησιμοποιείται από το ΕΑΜ μέχρι τα Δεκεμβριανά, όπου και καταλαμβάνεται από τους ?γγλους με την γνωστή εικόνα του τανκ που εισβάλει στην είσοδο της στοάς. Αφού εγκαινιάσθηκε το 1991 ως χώρος ιστορικής μνήμης από τον Κ. Μητσοτάκη, παρέμεινε κλειστός για 20 περίπου χρόνια έως τις μέρες μας, που είναι πλέον επισκέψιμος.
Παράσταση
Σε συνάρτηση με τον χώρο αυτό λοιπόν, η θεατρική εταιρεία «Πόλις» από την Ερμούπολη της Σύρου, δημιούργησε την παράσταση αυτή σε σκηνοθεσία Ελένης Γεωργοπούλου.
Τρεις ηθοποιοί, Η συγγραφέας (Αίμα), η Μαρία Τσιμά (Κα Βήτα) και ο Κωνσταντής Μιζαράς (Ίαν) «ζωντανεύουν», παράλληλα με τον χώρο, στα μάτια και στην καρδιά των σαράντα κάθε φορά θεατών, που στριμώχνονται στον Θάλαμο VII του δευτέρου υπογείου, για να τους δουν, το πόσο επικίνδυνο, δύσκολο, αλλά και συνάμα ωραίο και απαραίτητο, είναι το να ονειρευόμαστε και να υπερασπιζόμαστε το δικαίωμά μας αυτό, κυρίως απέναντι σε εκείνους που θέλουν μονίμως να το καταστείλουν. Δεν έχουν κι άδικο, μιας και τα όνειρά μας τους καταργούν.
«Είδα ένα όνειρο .» και η ερωτική ιστορία της Αίμα και του Ίαν αρχίζει να ξεδιπλώνεται μπροστά μας με μια τέτοια ταχύτητα που παρασέρνει ακόμα και τους θεατές που είναι καθισμένοι. ?λλωστε σ΄αυτούς απευθύνεται, αυτούς διδάσκει. «Ιστορία = Μνήμη». Λόγος και χώρος γίνονται ένα. Το φως, η κίνηση των ηθοποιών, οι αυξομειώσεις της φωνής τους, δεν είναι παρά «εργαλεία» που μας εντάσσουν σ΄ έναν χώρο που κρατήθηκε, βασανίστηκε και εκτελέστηκε πολύς κόσμος. Και το αποδίδουν τόσο καλά, που δεν αισθάνεσαι απλά θεατής, το ζεις. «Μαυροματάκης εκτελέσθει έν υπογείω». Μια από τις εκατοντάδες μαρτυρίες χαραγμένες στους τοίχους. Τοίχοι για τους οποίους αν απουσιάσει η μνήμη, κινδυνεύουν να καταντήσουν ένα απλό ντεκόρ που στην επόμενη «ανακαίνιση» μπορεί και να ασβεστωθούν.
Αυτός όμως είναι και ο στόχος του έργου. Να μην συμβεί αυτό. Μέσα από ένα πυκνό και μεστό σε περιεχόμενο κείμενο, με γρήγορες εναλλαγές του λόγου από τους ηθοποιούς, να «ανοίξει» μια συζήτηση αρχικά με τον κόσμο που το παρακολουθεί, αλλά και συνολικά, για την καταπίεση, ψυχική και σωματική, τις φυλακίσεις, τους βασανισμούς. Κυρίως γι΄ αυτούς. Από τις μετεμφυλιακές πρακτικές στα ξερονήσια, μέχρι τα τελευταία χρόνια, στα βασανιστήρια σε κάθε είδους Γκουαντάναμο, μόνο και μόνο γιατί κάποιοι διαφωνούν με αυτό που είσαι ή πιστεύεις. Χειρότερο δε όλων, ότι προσπαθούν να μας πείσουν και για την αναγκαιότητά του, ως μέτρο κοινής λογικής, για την δική μας ασφάλεια. Αλλά και σε πιο καθημερινές εφαρμογές, όπως αυτές περιγράφονται εδώ και τρεις βδομάδες στα αιτήματα των κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές. Η σύγκρουση του έρωτα, των ονείρων, των ελπίδων, (όπως θέλετε πείτε το), των δύο ανθρώπων λοιπόν, από την μία και του κατεστημένου από την άλλη, είναι απόλυτη. Όπως και ο απολογισμός στο τέλος. Ο καθένας σύμφωνα με τις επιλογές του.΄Η τις αντοχές του. Σε μια σύγκρουση πάντα υπάρχουν απώλειες και είναι φυσιολογικό. «Ένα Δύο Τρία Θέλω τη γυναίκα μου πίσω. Πάμε μία βόλτα. Ένα πρόγραμμα είναι. Ακολουθείς το πρόγραμμα και παίρνεις τη γυναίκα σου πίσω.»
«Ιστορία = Γνώση». Και μεταλαμπαδεύεται με πολλούς τρόπους.
Ένας από αυτούς είναι και η τέχνη.
«Κι όμως.Υπάρχει ένα νησί, όπου κάθε πρωί οι άνθρωποι μαζεύονται κι αφηγούνται τα όνειρά τους. Κάθε μέρα. Κάθε μέρα. Κάθε μέρα. Μία ιεροτελεστία συνήθειας αδιάρρηκτη. Το μοναδικό στην ιστορία δεν είναι αυτό. Το μοναδικό στην ιστορία είναι πως ξημέρωνε μια μέρα και όλοι είχαν δει το ίδιο όνειρο! Καταλαβαίνεις; Ακριβώς το ίδιο όνειρο!»
Πάνω και κάτω από τα Προπύλαια, λοιπόν, οι αγώνες και οι ιδέες είναι εκεί, από τους ίδιους ανθρώπους και υπάρχουν ζωντανές όσο ποτέ, όσα χρόνια κι αν περάσουν, μέχρι να καταφέρουμε να φτάσουμε στο νησί εκείνο, που όλοι μας θα μαζευόμαστε και θα αφηγούμαστε τα όνειρά μας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου